Tussen november 2018 en juli 2019 volgde ik schematherapie in groepsverband, daarna individueel.
Vooraf had ik wat voorbehouden met het werken in een groep. Ik vreesde dat ik hun last er ook nog eens bij moest dragen, dat de begeleiders de groepsdynamiek misschien niet sterk genoeg of zorgvuldig genoeg konden begeleiden en of ik wel fijne groepsleden zou hebben.
In deze blogpost schrijf ik over welke aspecten er specifiek aan groepstherapie zijn om je te helpen kijken wat beter bij je past: groeps- of individuele therapie.
Last van de groep op je schouders?
Hoewel het klopt dat je er zelf over gaat of je de last van anderen op je schouders neemt of niet, is dat tegelijkertijd te hard gesteld. Verhalen over onderdrukking, misbruik, pesten of wat dan ook, komen hoe dan ook binnen. Ikzelf heb ervoor gekozen om de kennismakingssessie (sessie 3) waarin we elkaar onze levensverhalen beknopt vertelden, over te slaan omdat ik het (opr)echt niet aan kon. Een discutabele keuze, maar achteraf ben ik er nog steeds tevreden mee.
De zware onderwerpen werden in de groep ook afgewisseld met veel lachsalvo’s en ik heb ze per saldo nooit als last ervaren, meer was het zo dat ze veel verbinding gaven en dat er altijd als iemand zich op een kwetsbaar punt liet zien, er veel vrijheid kwam en liefde stroomde.
Daarnaast dronken we na de sessies met een aantal mensen nog een kopje koffie, waarbij het er luchtiger aan toe ging en de beladen inhouden van de sessie wat verdampten. Dat niet iedereen daarbij was, zorgde overigens wel voor een zekere scheefgroei in de groep. In de toekomst dus iets om tegen elkaar af te wegen.
Per saldo komt het er voor mij op neer om open te staan voor wat de last van anderen met je doet en daarin goed voor jezelf te zorgen.
Ervaren begeleiding
De begeleiding bij ons was goed. Er waren twee mensen om ons te begeleiden en hoewel dat ruim lijkt op een groep van acht, was dit tegelijkertijd het minimum. Deze twee mensen waren hard nodig om elkaar aan te vullen in de vele oefeningen en imaginaties die we deden. Ze vulden elkaar aan qua persoonlijkheidstypen. Waar de ene persoon bovenal geschikt was in empathische ‘rescripting’ oefeningen (lees: herbeleven van een pijnlijke gebeurtenis maar het droevige verloop herschrijven naar een verloop waarin degene kreeg was hij/zij nodig had), was de ander glashelder en hield altijd koers. (De een beschikte overigens ook over helderheid en de ander over veel empathie, maar verschil moet er wezen.) Daarbij was duidelijk dat deze twee mensen elkaar waardeerden wat leidde tot een gunnende leiderschapsstijl waarbij wij kregen wat we nodig hadden.
Het belang van een goede groepsleiding kan niet onderschat worden. Werken in een groep brengt naast de inhouden die langskomen ook groepsdynamiek tot stand die af en toe heel snel gaat of wat onder water gaat. Om hier alert op te zijn en vaardig op te kunnen reageren is een getraind oog nodig.
De vereniging van Schematherapie houdt een register bij van mensen die deskundig zijn op het gebied van schematherapie. Eén van de twee begeleiders was bij ons gecertificeerd. Wat ik belangrijk vond was de duidelijke ervaring die de begeleidend psychologen hadden om door de wirwar aan emoties en verhalen koers te houden tijdens de vaak diepgaande imaginaties of rollenspellen. Kan een begeleider dit onvoldoende, dan wordt onherroepelijk schade toegebracht aan een individuele deelnemer of de groep als geheel.
Aanbod- of vraaggerichte opzet
Wat volgens mij ook kleeft aan groepstherapie is een meer aanbodgerichte opzet van de bijeenkomsten dan bij individuele therapie. Dit heeft voor- en nadelen.
De serie groepssessies was duidelijk gestructureerd opgezet om ons de belangrijkste aspecten van de schematherapie aan te rijken. In de eerste sessies werd aandacht besteed aan welke schema’s bij ons vooraf waren gediagnosticeerd. Daarna werd er kennisgemaakt met de modi. De belangrijkste modi werden doorgenomen en geoefend in rollenspellen en tweegesprekken (“Herken jij deze modus?” “O zo!” “Ja, dan snap ik ook wel wat ze bedoelen.”)
Het voordeel van dit werk in groepsverband is dat modi waar je nog wat minder gevoel bij hebt, vertolkt worden door anderen. Dit communiceert een modus veel sterker dan wanneer je erover zou lezen bv. De aanbodgerichte opzet was terugkijkend nodig om ons echt goed kennis te laten maken met de werking van schematherapie. Ik schreeuwde alleen naar heling van MIJ en het ging me te langzaam. Ik kon maar beperkt mijn eigen voorbeelden inbrengen. Dit was voor sommigen de reden om uit de groep te stappen om individuele schematherapie te volgen.
Qua snelheid van mijn proces moest ik dus wat inleveren vanwege de aanbodgestuurde opzet. Wat ik ervoor terugkreeg was dat ik veel compassie (=liefde) voelde voor anderen, dat ik gelijkgestemden had (“Heerlijk, ik ben niet gek of tenminste niet in mijn eentje.”), je leert van elkaar en anderen kan helpen, wat overigens goed is voor je wankelende zelfgevoel (“Zie je, ik kan nog wel wat”).
Werkhouding
Voordat ik afsluit nog iets korts over werkhouding. Daarover kan ik duidelijk zijn. Je hebt er alleen écht wat aan als je je actief opstelt. Niet alleen in de groep maar vooral ook tussen de sessies door. Je moet naast dat ene moment in de week je nieuwe kennis in de praktijk brengen, bv. door thuis te beschrijven hoe je de aangeboden stof herkent en door op moeilijke momenten wat je doet te onderbreken en er voor te gaan zitten om te kijken hoe je het aangebodene kunt toepassen. Ik heb in de groep de verschillen in opbrengst duidelijk kunnen zien: er zit een wéreld van verschil tussen de actieve mensen en de mensen die na de groepssessie alles weer achter slot en grendel zetten tot ze het pand de week erna weer betraden.
Groepsdynamiek
De groepsdynamiek was vooraf een laatste zorg voor mij. Een deelneemster die uit een voorgaande groep kwam vertelde dat de dynamiek daar onprettig was geweest. Er werd nauwelijks iets ingebracht door de deelnemers en nauwelijks op elkaar gereageerd. Het was sleuren aan een dood paard en dat voor 20 sessies lang.
In onze groep werkte dat gelukkig anders. De acht enorm verschillende mensen brachten na enige aarzeling rustig onderwerpen in en deden, de een meer dan de ander, mee in de groep. Men was open, er werd heel goed naar elkaar geluisterd en er was empathie.
Wat ik heel fijn vond aan het werken met deze groep mensen was dat ik zoveel liefde in mijn lijf voelde: voor de menselijkheid van andere mensen ook al zijn ze zo anders dan jij, voor de gevoeligheid van ieder mens, voor de schoonheid als mensen laten zien wat ze echt voelen, en echt zijn, van moment tot moment. Daar staat echt contact en een stroom van liefde.
Sommerend: voor- en nadelen van groepswerk
Het werken in groepsverband had (kortom) een groot aantal voordelen en een klein aantal nadelen.
Wanneer je een fijne groepsdynamiek hebt, is een groep een liefdevol, steunend veld dat je tijdens een moeilijke periode ‘draagt’. Je ontmoet mensen waar je helemaal niets meet MOET, maar er kan van alles ontstaan. Door de verschillen van leeftijd, opleiding en beroepsuitoefening heen kun je opeens een verbinding krijgen die enorm waardevol is. Daarnaast scheelt het alleen al dat je niet meer zo alleen op de wereld bent.
Een ander voordeel van dit werk in groepsverband is dat modi en schema waar je nog wat minder gevoel bij hebt, vertolkt worden door anderen. Dit communiceert een modus of schema dat je niet direct herkent veel sterker dan wanneer je erover zou lezen. Of, als je een modus al wel herkent, geeft de toelichting door iemand anders nog dieper inzicht.
Een laatste voordeel dat ik wil noemen is dat groepswerk een relationele context biedt. En het grootste deel van het leven is relationeel, dus, in die zin, is dat handig. Je zult merken wat gedrag van anderen in je oproept en in deze laboratoriumsetting is dat goed te onderzoeken doordat je kunt vertragen door het aan de orde te stellen. Ook daagt het je uit om je grenzen aan te geven op een manier die respectvol is naar de anderen, iets wat je echt kan oefenen in deze setting. Miskleunen hoor daar ook bij.
Een nadeel is dat er meerdere mensen in een groep zitten en er een aantal sessies voorbij kan gaan waarin er niet direct iets langskomt wat jouw noden bedient. En dat je misschien aan het eind van de cursus nog maar net op weg bent in je eigen proces. Een voordeel hiervan is weer dat, bijvoorbeeld als je net bent ingestort en eigenlijk nog niet zoveel persoonlijke dynamiek aankunt, het transformatieproces zich niet hals over kop voltrekt.
Voor mij was de groepstherapie enorm waardevol. Gezegd moet worden dat ik daarna absoluut niet ‘klaar’ was (eerder net gestart) en begonnen ben met een jaar een-op-een schematherapie waarin ik mijn eigen doelen kan stellen en routekaart kan bepalen.
Ik zie de mensen van de groep nog steeds en dat is, nog steeds, een heel fijn anker op de woelige zee.
Het voorproefje op de grote reis
Zoals je misschien op mijn introductiepagina hebt gelezen beleef ik mijn transformatieproces als een reis. En de groepstherapie beleefde ik als voorbereiding op die reis. Waarom nou als voorproefje en niet al als the real deal? Omdat het aanbodgericht was en ik mijn stuff niet echt kon agenderen. Wel maakten de sessies van alles los. Zo kwam ik erachter hoe bang ik eigenlijk was. Het angstig kind was we-ken-lang mijn metgezel, tot ik er gek van werd.
Ik had aan het einde van de serie duidelijk aan inzicht in mezelf gewonnen maar er nog niet veel mee opgelost, ondanks mijn harde werk. Het bleef een beetje bij het gevoel van aan de rand staan van het zwembad maar nog niet echt springen. De individuele therapie werd mijn springplank.
