De groei van de Gezonde Volwassene

En dan wordt-ie geïntroduceerd: De Gezonde Volwassene…… De therapeute beschrijft hem aan de groep: “De gezonde Volwassene is volwassen, zorgt goed voor het kwetsbare kind, neemt weloverwogen beslissingen en stelt grenzen aan de ouderstemmen”.

“Ja, die ken ik wel”, denk je dan. Dat klinkt inderdaad als volwassen gedrag.

“Maak nu een taartdiagram waarop staat hoeveel % van de tijd je in welke modus doorbrengt”, zegt ze.

“Oké”, denk je, “dat doe ik.” En je tekent een cirkel met daarin een flinke hap Gezonde Volwassene (GV). De anderen hebben een veel minder groot deel GV getekend en je bent tevreden. En aanmatigend trots:”Ja, ik ben ten slotte de oudste hier, en duidelijk de wijste.”

Of toch niet?

Ik de weken erop constateer je echter dat je de GV wel kent, maar dat zij niet zo vaak aan het stuur zit. Sterker nog, eigenlijk gaan situaties vaak tussen de modi’s kwetsbaar/angstig kind (AK) en kritische ouder (KO) en doet de GV helemaal niets. Op zijn best zit zij erbij en kijkt ernaar. Zoals, hieronder (zie volledige story in mijn post over kritische ouderstemmen bestrijden).

En zo herhaalt zich als een perpetuum mobile de kwetsende dynamiek in mij: het constante, giftige ‘gesprek’ tussen de kritische ouder en het gekwetste kind. En bij elke herhaling krijgt zij er een blauwe plek bij. Of het nu gaat om taken die nog liggen in huis, vermeend verkeerd lopende sociale contacten: steeds zit de kritische ouder er bóvenop en krijgt het gekwetste kind een knauw.
Een treurige dynamiek om te zien. Diep verdrietig zelfs omdat dit al járen, decennia zelfs, zo gaat. En de GV is in geen velden of wegen te bekennen.

De lerende Gezonde Volwassene

Gelukkig is daar de psychologe, die het je sessie na sessie na sessie voordoet. En alle dingen tegen de kritische ouder zegt die jij niet durft te zeggen. Ik moet er soms van giechelen hoe grof en recht voor zijn raap mijn toch echt beschaafde therapeute doet. En je realiseert je dat je dat interne kritische en straffende gedrag niet hoeft te pikken en er wat tegen mag, sterker nog: moet, inbrengen.
En je realiseert je dat het niet gek is dat je tegen anderen die je slecht behandelen niet op kunt, je kunt namelijk je eigen kritische ouder niet eens aan!

Maar niet meteen is je GV een ervaren en betrouwbare kracht. Het kwetsbare kind, dat jij hoort te beschermen, klaagt erover wanneer je een poging doet haar te troosten en te zeggen dat ze niet bang hoeft te zijn omdat jij haar beschermt. Ze zegt:”Ja, dat zeg je wel, maar ik heb niet echt de ervaring dat je dat ook doet.” En dan zeg je:”Ja, maar ik wil het wel, en ik ben aan het leren en zal er steeds beter in worden.”
Met het gestuntel zal ze het even moeten doen. En ook de kritische ouder is nog niet echt onder de indruk van je pogingen en bestijgt steeds weer de leiderstroon. De troon die jaren leeg stond omdat je GV, ja waar eigenlijk, was.

Wat is de GV nou eigenlijk wel en niet?

En in het leren loop je ook tegen intern onbegrip aan. “Als ik het niet weet als GV, waar haal ik dan de leidraad vandaan?” De handboeken die je hebt helpen je ook niet. Je denkt toch dat het grootste deel van die boeken over de GV gaat, maar niets is minder waar. Er staat verbluffend weinig in over dat karakter. Van de elf verwijzingen naar de Gezonde Volwassene modus in het register van het “Schemagerichte therapie, Handboek voor therapeuten, 2005” behandelen er twee de modus zelf op 3/4 pagina en wijden de andere verwijzingen steeds slechts enkele regels aan voorbeeldgedrag.

Je moet het doen met het volgende rijtje over de taken van de GV:

1. het kwetsbare kind koesteren, bevestigen en beschermen;
2. grenzen stellen aan het Boze kind en het Impulsieve/Ongedisciplineerde kind in overeenstemming met de principes van wederkerigheid en zelfdiscipline;
3. slecht aangepaste coping-modi en disfunctionele oudermodi bestrijden of matigen.

Een handzaam lijstje, dat wel…. maar als je in de klem zit, geeft het toch te weinig houvast en tools.

Onthand

En toen kwam het zomerreces in de therapie. Net onthand en begeleiding nodig omdat je er gewoon niet zo goed uitkomt met die GV, is het vakantietijd!
Wel krijg je twee huiswerkopdrachten mee: Maak een collage van de Gezonde Volwassene en Noteer alle muziekjes, films, boeken etc. waarin je de modus GV ervaart.
Dat vind je wel leuk omdat je blij wordt van creativiteit, of het nou die van jezelf is, of van een ander….

Maar ook met de collageopdracht kun je toch niet uit de voeten. Cognitief snap je wel wat de GV wel en niet is, maar om hem echt te pakken te krijgen is een intern, gevoelsmatig herkenningspunt nodig en dat heb je niet. Je tast in het duister bij jezelf. En met je ratio, met bovenstaand lijstje in de hand, red je het niet. En toch weet je wel dat zíj ergens in je binnenste schuilt. Ze ís er wel, maar nog niet in het contactvlak ofzo, of nog niet voorzien van tools.

Mijn eerste collagepoging leverde dit op:

De GV heeft iets weg van een boeddha, een dirigent, Sinterklaas, een verlicht despoot en een voorzitter. Hm, sja.
Daar komen wel de taken in voor die in het lijstje staan. Boeddha is wijs en mededogend. De voorzitter beslist en leidt de modi, de dirigent luistert naar de modi en leidt ze tot harmonie. Sinterklaas is wijs, humorvol, raakt nooit in paniek en brengt alles tot een goed einde en de verlicht despoot, tsja, die weet het gewoon beter. Een goede afspiegeling van de GV? Echt inspirationeel als je het niet meer weet? Nou…..hm…. misschien wel een goede eerste poging. (Goede GV-reactie by the way!)

Schatgraven

Je begeleidster zegt: “Laat het nou eens helemaal los en maak dan nog een collage.”
Intern rol je met je ogen: “Loslaten? Lekker zeg! Dan weet ik toch helemaal niet meer wat ik aan het doen ben? Nee, dát zal wat worden!” Maar goed, echt keus heb je ook niet dus: oude bladen erbij en scheuren en plakken maar. Het resultaat:

En, wat schetst je verbazing: daar staart ze je aan. Ze spat van de pagina: je Gezonde Volwassene in al haar aspecten. De vrijheidszoeker, de mooie vrouw, de authentieke dame, het lyrische, introverte aspect. Allemaal onderdelen waarmee je contact kan maken om je, op de stoel van de Gezonde Volwassene, in te leven in díe modus, op het moment dat je, ongeoefend nog, zoekt naar een antwoord op een situatie.
Elke keer, él-ke keer, kun je terugkeren naar die collage, om te herkennen of terug te vinden wie jij van binnen bent, in volwassen vorm. Daar kun je ook contact maken met je o zo persoonlijke en menselijke wijsheidsgeest. En een antwoord formuleren op welke situatie dan ook.

Naschrift

Wat grappig, dat ik zocht naar iets buiten mij, iets wat ik moest ontwikkelen, wat ik verdraaid slecht kende, en dat ik uitkom bij een deel ín mijzelf! Misschien dat de taartdiagram die ik eerst tekende toch niet ver bezijden de waarheid was. Ik héb een sterke GV modus, ik kende haar alleen nog niet, en ze had niet veel tools, wist niet wat haar te doen stond. Ook niet met het handzame rijtje uit het handboek. Het was een kwestie van heel vaak goed kijken naar ‘de juf’ die het voordeed, keer na keer. Daardoor daalde het langzaam in en ontwikkelde ik een bibliotheek van ingrepen en gepaste reacties. En een kwestie van zelf oefenen, zoeken en nog meer oefenen. En als laatste was het een kwestie van het zich laten voltrekken van een groei- en herkenningsproces waarbij je doorkrijgt dat in die volwassen schil niet alleen maar bange kinderen en strenge ouders leven, maar ook een pracht van een parel: je Eigen, Gezonde, Volwassene.